Deklaracja Lizbońska
Europejska Agencja Rozwoju Edukacji Uczniów ze Specjalnymi Potrzebami była współorganizatorem spotkania młodzieży ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w Parlamencie Republiki Portugalii 17 września 2007 roku.
Wszystkie kraje UE, w tym także Polska otrzymała zaproszenie od Ministra Edukacji Republiki Portugalii do wzięcia udziału w tym międzynarodowym wydarzeniu. Tego rodzaju spotkanie było organizowane po raz drugi przez Parlament Europejski, a w roku bieżącym w Lizbonie ze względu na przewodniczenie Republiki Portugalii Parlamentowi Europejskiemu. W spotkaniu w Parlamencie Portugalii wzięły udział 5-cio osobowe delegacje z 29 krajów. Określono wiek uczestników 16-21 lat oraz różny poziomu kształcenia wydelegowanych reprezentantów: licealista, uczeń szkoły zawodowej i student wyższej uczelni. Celem spotkania w Parlamencie było umożliwienie młodym ludziom wymiany doświadczeń związanych z ofertą kształcenia w ich krajach oraz zaprezentowanie rozwiązań edukacyjnych, które ułatwiają zdobycie dobrego wykształcenia pomimo niepełnosprawności.
Wizyta w Parlamencie pozwoliła wysłuchać głosu tych bezpośrednio zainteresowanych oraz ich opinii na temat edukacji włączającej. Przedstawione przez nich wnioski stanowić będą wytyczne dla władz edukacyjnych w państwach Unii Europejskiej i zostały zebrane w formie "Deklaracji Lizbońskiej".
Udział polskiej niepełnosprawnej młodzieży w tym międzynarodowym forum był niezwykle istotny dla podnoszenia ich świadomości obywatelskiej, zachęcania do aktywnych postaw i działań na rzecz rozwoju systemu edukacji włączającej w naszym kraju. Do Lizbony wyjechali: Ola Jazowiecka z Pierwszego Społecznego Liceum Ogólnokształcącego przy ul. Bednarskiej 2/4, Basia Leszczyńska z Technikum Masażu dla osób niewidomych w Laskach oraz Filip Zagończyk - student wydziału dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego.
DEKLARACJA LIZBOŃSKA
Edukacja włączająca z punktu widzenia młodzieży
17 września 2007 roku w ramach portugalskiej prezydencji Unii Europejskiej portugalskie Ministerstwo Edukacji we współpracy z Europejską Agencją Rozwoju Edukacji Uczniów ze Specjalnymi Potrzebami zorganizowało przesłuchanie publiczne Parlamentu Europejskiego: "Głos młodych: wychodząc naprzeciw różnorodności w edukacji".
Propozycja uzgodniona przez przedstawicieli młodzieży ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi z 29 krajów uczących się w szkołach ponadpodstawowych, zawodowych oraz na uczelniach wyższych, stała się podstawą dokumentu zatytułowanego "Deklaracja Lizbońska - Edukacja włączająca z punktu widzenia młodzieży". Deklaracja stanowi wyraz poglądów, jakie młodzież przedstawiła w Lizbonie podczas sesji plenarnej w Assembleia da República mówiąc o swoich prawach, potrzebach, wyzwaniach oraz zaleceniach, jakie powinny być spełnione aby skutecznie wdrożyć edukację włączającą.
Deklaracja wpisuje się w tematykę wcześniejszych oficjalnych dokumentów wydanych przez Unię Europejską i gremia międzynarodowe dotyczących edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami, takich jak Rezolucja Rady dotycząca integracji dzieci i młodzieży niepełnosprawnej w systemie szkolnictwa masowego (RE, 1990); DEKLARACJA Z SALAMANKI oraz Wytyczne dla działań w zakresie specjalnych potrzeb edukacyjnych (UNESCO, 1994); Karta Luksemburska (Program Helios, 1996); Rezolucja Rady dotycząca równego traktowania niepełnosprawnych uczniów i studentów w zakresie edukacji i szkoleń (RE, 2003); Konwencja Praw Osób Niepełnosprawnych (ONZ, 2006).
Młodzi Ludzie zgodnie przedstawili swoje PRAWA:
» Mamy prawo do tego, by nas szanowano i nie dyskryminowano. Nie chcemy litości; oczekujemy szacunku należnego osobom, które w przyszłości staną się dorosłe i będą musiały żyć oraz pracować w normalnym środowisku.
» Mamy prawo do takich samych możliwości rozwoju jak każdy inny człowiek oraz do wsparcia dostosowanego do naszych potrzeb. Nie powinno się ignorować czyichkolwiek potrzeb.
» Mamy prawo do podejmowania decyzji i dokonywania wyborów we własnym imieniu. Nasze głosy powinny być wysłuchane.
» Mamy prawo do samodzielnego życia. Chcemy zakładać rodziny. Chcemy też, by nasze domy były dostosowane do naszych potrzeb. Wielu z nas chciałoby skorzystać z możliwości studiów uniwersyteckich. Chcemy też pracować, nie chcemy zaś, by izolowano nas od osób sprawnych.
» Każdy członek społeczeństwa powinien być świadomy naszych praw, rozumieć je i szanować.
Młodzi Ludzie wyrazili się jasno na temat najważniejszych ZMIAN NA LEPSZE,
jakich doświadczyli w czasie swojej edukacji:
» Zazwyczaj otrzymujemy wystarczające wsparcie w procesie kształcenia, ale potrzebny jest dalszy postęp w tym zakresie.
» Dostępność architektoniczna budynków poprawia się. Zagadnienia dotyczące mobilności oraz dostępności budowanych obiektów coraz częściej stają się przedmiotem dyskusji i debaty publicznej.
» Niepełnosprawność jest coraz częściej dostrzegana przez społeczeństwo.
» Technologia wspomagana komputerowo rozwija się, dostępne są także dobrze zaprojektowane książki elektroniczne.
Młodzi Ludzie zwrócili uwagę na następujące WYZWANIA i POTRZEBY:
» Potrzeby związane z dostępnością są bardzo zróżnicowane. Różne są także bariery, jakie napotykają osoby o odmiennych specjalnych potrzebach, czy to w trakcie edukacji, czy to uczestnicząc w życiu społecznym, np.:
- podczas lekcji i egzaminów niektórzy z nas potrzebują więcej czasu;
- czasem potrzebujemy, by w czasie lekcji wspomagał nas asystent osobisty;
- potrzebujemy odpowiednio przystosowanych materiałów nauczania, do których powinniśmy mieć dostęp
w tym samym czasie, gdy nasi (sprawni) koledzy korzystają ze swoich.
» Swoboda wyboru kierunków kształcenia bywa ograniczona dostępnością architektoniczną budynków, niewystarczającym zapleczem technicznym i dostępnością materiałów (sprzętu czy książek).
» Potrzebujemy kształcić się na takich kierunkach i zdobywać takie umiejętności, które są dla nas przydatne oraz będą pomocne w dalszym życiu.
» Potrzebujemy tego, by w trakcie całej nauki w szkole udzielano nam precyzyjnych porad na temat przyszłych możliwości zatrudnienia, które uwzględniałyby nasze indywidualne potrzeby.
» Wiedza na temat niepełnosprawności jest nadal niewystarczająca. Nauczyciele, inni uczniowie oraz niektórzy rodzice czasem przejawiają wobec nas negatywne nastawienie. Osoby sprawne powinny wiedzieć o tym, że niepełnosprawnego można bezpośrednio zapytać, czy potrzebuje pomocy.
Młodzi Ludzie dali wyraz swoim poglądom na temat EDUKACJI WŁĄCZAJĄCEJ:
» To bardzo ważne, aby każdy mógł swobodnie decydować, gdzie chce się kształcić.
» Edukacja włączająca najlepiej sprawdza się, gdy mamy zapewnione odpowiednie warunki. Należy więc zapewnić nam odpowiednie wsparcie, materiały, oraz wykwalifikowanych nauczycieli. Potrzebujemy nauczycieli zaangażowanych w swoją pracę - takich, którzy dobrze znają i rozumieją nasze potrzeby. Powinni być także dobrze wykształceni, pytać nas o to, czego potrzebujemy i, przez cały okres nauki w szkole, wspólnie koordynować podejmowane działania.
» Dostrzegamy wiele zalet edukacji włączającej: dzięki niej nabywamy więcej umiejętności społecznych, zdobywamy szersze doświadczenie i uczymy się radzić sobie w rzeczywistym świecie; potrzebujemy kontaktów zarówno ze sprawnymi jak i niepełnosprawnymi kolegami.
» Edukacja włączająca połączona ze zindywidualizowanym, specjalistycznym wsparciem stanowi najlepsze przygotowanie do studiów wyższych. Pomocne byłyby także wyspecjalizowane centra, które służyłyby nam pomocą oraz właściwie przekazywały uczelniom wyższym informacje dotyczące form pomocy, jakich wymagamy.
» Edukacja włączająca przynosi korzyści wszystkim zaangażowanym, nie tylko nam.
Młodzi Ludzie PODSUMOWALI:
Sami będziemy budować naszą przyszłość. Musimy więc pokonać nasze wewnętrzne bariery, a także bariery, które noszą w sobie osoby sprawne. Musimy wyjść poza naszą niepełnosprawność - wówczas świat bardziej nas zaakceptuje.
